Het debat is niet veranderd, maar ik wel
De eerste twee jaar inde raad begon de spanning voor een belangrijk debat al dagen van tevoren. Afgelopen week zat ik tijdens het begrotingsdebat in de Utrechtse gemeenteraad en nu realiseer ik me hoeveel is veranderd. Waar ik vroeger dagenlang met toenemende angst richting de debatten ging en met het hard in mijn keel in de raadzaal zat, leefde ik vorige week met gezonde spanning, maar ook met energie en oprechte zin naar het debat toe. Die realisatie kwam wel even binnen.
Toen: de angst om niet goed genoeg te zijn
In die eerste jaren in de gemeenteraad zag mijn voorbereiding op een debat er heel anders uit. Niet zozeer in wat ik deed, maar vooral in hoe ik me voelde. Dagen van tevoren begon de spanning zich op te bouwen. Ik las elk raadstuk wat er te vinden was en soms meerdere keren. Ik ging na of ik alles wel echt goed begrepen had, maakte me zorgen over de interrupties die mijn kant op zouden komen, waarop ik misschien wel geen antwoord had en wat als ik een totale black out zou krijgen. Dus bereidde ik me voor en ik bereidde me voor en voor alle zekerheid nog maar eens. Ik bereidde me voor overdag, in de bus, tijdens het eten en zelfs als ik s’nachts niet kon slapen dan pakte ik mijn laptop er maar bij om, je raad het al, me nog beter voor te bereiden.
Ik las stukken opnieuw, zocht aanvullende informatie, bedacht mogelijke vragen en probeerde alle denkbare scenario’s te doorlopen. Niet alleen omdat ik mijn werk goed wilde doen, maar vooral omdat ik bang was het niet goed genoeg te doen. Ondanks dat alles, kwam het gevoel dat ik goed voorbereid was eigenlijk nooit.
Tijdens de debatten werd dat er niet beter op. Ik luisterde naar andere sprekers en was tegelijkertijd bezig met mijn eigen bijdrage en wat ik wilde zeggen, hoe ik het moest zeggen en vooral met wat anderen daarvan zouden vinden. Een interruptie voelde soms niet als een uitnodiging tot debat, maar vooral als een test waarvoor ik kon zakken. Het resultaat was dat ondanks dat ik heel goed wist wat ik wilde en moest zeggen, maar stil bleef en zelf geen interrupties plaatste. Ik was niet gefocust op het debat, maar op het voorkomen van fouten en het resultaat was dat ik mezelf geen ruimte gaf om plezier te hebben in wat ik deed en na een debat nooit een voldaan gevoel had.
Hiervoor was ik niet de politiek ingegaan, ik sta ergens voor en wilde bewust de lokale politiek in om iets terug te geven aan de stad die veel voor mij gedaan heeft. Ergens onderweg heeft de vraag ‘Wat wil ik hier bereiken?’ steeds mee plaatsgemaakt voor de vraag: ‘Ben ik wel goed genoeg?’
Wat er kan veranderen
Afgelopen week was dat anders. Ik had me goed voorbereid en ik wilde mijn inbreng zo goed mogelijk neerzetten. Ik voelde nog steeds spanning, maar ditmaal gezond en dat terwijl ik nu als fractievoorzitter een grotere verantwoordelijkheid draag en de debatten er niet milder op zijn geworden. Toch was de angst die ik destijds dagenlang voelde en die mijn leven beheerste er niet meer.
In plaats daarvan voelde ik enthousiasme over mijn speech en nieuwsgierigheid naar de interrupties. Ik had oprecht in om het debat aan te gaan, argumenten uit te wisselen, kritisch te zijn en mijn overtuigingen te verdedigen en voelde dat plezier in wat ik doe . Dit is niet van de ene op de andere dag ontstaan. Het is het resultaat van ondanks de angst in “het diepe” blijven duiken, een aantal jaar groeien, ervaring opdoen, fouten maken, soms onderuitgaan en toch weer toch opstaan, mezelf afstoffen en de volgende keer er toch weer staan.
Het dwong me er ook toe kritisch naar mezelf te kijken. Van ontdekken hoeveel van mijn gedrag werd gestuurd door de behoefte om controle te houden naar hoe vaak ik mezelf langs een meetlat legde die ik voor anderen nooit zou gebruiken en eerlijk te zijn over de hoeveelheid energie ik besteedde aan het voorkomen van fouten en de meningen van anderen.
Langzaam leerde ik dat een goede voorbereiding niet hetzelfde is als een perfecte voorbereiding, dat ik niet overal een antwoord op hoef te hebben, dat een kritische vraag geen oordeel is over mijn capaciteiten en tot slot dat mijn waarde niet afhankelijk was van mijn prestatie.
Van bewijzen naar bijdragen
Het grootste verschil zit voor mij in iets wat op het eerste gezicht misschien klein lijkt. In de beginjaren van mijn eerste raadsperiode was ik tijdens een debat vooral bezig met hoe ik overkwam. Nu ben ik veel meer bezig met wat ik wil bereiken voor de stad. Mijn aandacht ligt nu op de inhoud in plaats van op mijzelf. Ik ben minder bezig met hoe ik overkomen en meer met wat ik wil overbrengen en de focus ligt niet op het voorkomen van fouten, maar op het benutten van kansen.
Ik durf scherper te zijn, spontaner te reageren, meer op mijn eigen kennis te varen, mijn ervaring en intuïtie te vertrouwen en vooral mezelf te zijn. Niet omdat ik ineens alles weet of nooit meer twijfel, maar omdat ik niet langer het gevoel heb dat ik mezelf voortdurend moet bewijzen. Voorbereiding gaat niet meer over het onder controle houden van mijn angst, maar over hoe ik zo goed mogelijk kan voldoen aan mijn doelstelling en dat is bijdragen en dat maakt een wereld van verschil.
Gezonde spanning is geen faalangst
Ik kan nu met je delen, dat wanneer je last hebt van faalangst dat het niet nodig is om koste wat kost spanning te vermijden. Wel moet je leren om de knop om te zetten van angst naar gezonde spanning. Spanning die voortkomt uit het feit dat je iets belangrijk vindt, dat je betrokken bent en dat je je verantwoordelijk voelt. Dat soort spanning houdt je scherp, maar blokkeert je niet.
Die gezonde spanning gaf me ruimte om te genieten kon genieten van het politieke debat, van de dynamiek, van het zoeken naar mogelijkheden en van de momenten waarop je met een goed argument daadwerkelijk iets in beweging kunt zetten. Nu terugkijkend op de afgelopen week realiseer ik me hoe bijzonder dat eigelijk was en wat een weg ik heb afgelegd. Iets wat twee jaar geleden mijn energie kostte is inmiddels iets geworden waar ik energie van krijg.
Wat als ik vlieg?
De afgelopen tijd ben ik veel bezig met FearLess. Met de vraag hoeveel kansen we laten liggen doordat we bang zijn om te falen. Hoe faalangst ons gedrag beïnvloedt en hoeveel energie het kost om voortdurend te proberen aan verwachtingen te voldoen. Mijn eigen ervaringen en ontwikkeling is daarin misschien wel mijn belangrijkste voedingsbron voor het ontwikkelen van de methode.
Ik weet hoe het voelt om aan de buitenkant zelfverzekerd en ambitieus over te komen, terwijl je van binnen voortdurend twijfelt en hoe eenzaam dat soms kon voelen. Inmiddels weet ik ook hoe bevrijdend het is wanneer dat verandert. Niet omdat je opeens alles kunt of omdat je nooit meer fouten maakt en zeker niet omdat iedereen je geweldig vindt, maar omdat je jezelf niet langer voortdurend hoeft te bewijzen.
Daardoor ontstaat ruimte om te groeien, om risico’s te nemen, om jezelf te laten zien en vooral jezelf te zijn met plezier in dingen die mij vroeger vooral spanning bezorgden.
En toen was het debat voorbij
Na afloop van het begrotingsdebat dacht ik terug aan de “oude” versie van mezelf in de eerste jaren in de gemeenteraad. Aan de vrouw die zich dagenlang druk kon maken over alles wat mis zou kunnen gaan. Die zich tot in de kleinste details voorbereidde en toch bleef twijfelen of het genoeg was. Ik was het fijn geweest als iemand haar had kunnen vertellen dat het anders kon en uiteindelijk ook zou worden. Dat ze niet nog harder hoefde te werken om zich zekerder te voelen. Dat ze niet alles hoefde te weten om een waardevolle bijdrage te leveren en dat ze haar plek niet iedere keer opnieuw hoefde te verdienen. Het had me veel ongezonde stress bespaard, maar misschien moest ik dat vooral zelf ervaren.
Want twee jaar geleden wilde ik vooral voorkomen dat ik zou vallen en nu ben ik vooral benieuwd wat ik nog meer kan en hoewel de faalangst niet weg is voelt dit toch als een overwinning. Het bepaald niet langer hoeveel ruimte ik mezelf kan geven. Het geeft een gevoel van vrijheid om vast te stellen dat wat ik ooit als onmogelijkheid had gezien toch mogelijk is gebleken.
Dat gevoel gun ik jou ook!


